Resultaten regionaal woonwensen- en leefbaarheidsonderzoek

Bijna 50.000 Achterhoekers ontvingen in 2017 het verzoek om mee te doen aan het Achterhoekse Woonwensen en LeefbaarheidsOnderzoek (AWLO) 2017. Meer dan 11.500 reacties, waarvan ruim 1.500 uit Berkelland, geven een goed beeld van de woonwensen van de inwoners van de 7 Achterhoekse gemeenten.

De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat het nog steeds goed wonen is in de Achterhoek. In de meeste gevallen geven de Achterhoekers een rapportcijfer dat boven het landelijk gemiddelde licht. Voor hun eigen woning geven de bewoners zelfs een volle 8. De inwoners zijn ten opzichte van het vorige regionale onderzoek positiever over het aanbod, de kwaliteit en de bereikbaarheid van de voorzieningen. De beoordeling van de woonomgeving valt nu lager uit. Opvallend in de gemeente Berkelland is de beoordeling voor aanbod/kwaliteit van de voorzieningen in de buurt, die stijgt van een 6,1 naar een 7,1. Groenvoorzieningen in de buurt scoren lager ten opzichte van 2012: van 7,3 naar 6,8. In het algemeen vindt men in Berkelland dat de eigen buurt het afgelopen jaar iets achteruit is gegaan. Dit wordt vooral veroorzaakt door de overlast van anderen en door de last van vervuiling en verkeer.

Verschil per gemeente en kern

Het aantal inwoners in de Achterhoek neemt nu af. Maar het moment waarop ook het aantal huishoudens gaat dalen verschilt sterk per gemeente en zelfs per kern. Het onderzoek bevestigt verder dat het aantal jongeren afneemt en het aantal ouderen groeit. Dit heeft gevolgen voor de werkgelegenheid, de (basis)scholen en de zorg. Er zijn de komende jaren nog wat extra woningen nodig om met namen jongeren en starters goed te kunnen bedienen. Na (gemiddeld) 2028 zijn er echter minder huizen nodig. Huizen die vrijkomen op de woningmarkt door overlijden worden dan niet altijd meer bewoond. In tien jaar tijd ontstaat er naar verwachting een overschot van zo’n 2000 huizen. De vraag naar woningen en de leegstand van woningen vindt niet overal in gelijke mate plaats. Het tempo en de plekken verschillen sterk en vragen om lokaal maatwerk.
Ontwikkelingen voor Berkelland
In Berkelland is de eerste jaren al een behoorlijke ontgroening van huishoudens te zien. Op basis van deze cijfers is Berkelland rond 2022 de eerste Achterhoekse gemeente waar groei in woningbehoefte omslaat. Vanaf dan zal het aantal huishoudens in Berkelland jaarlijks dalen. Het aantal inwoners in Berkelland daalt al sinds 2007 (met in 2012 en 2016 een incidentele stijging).

Mismatch tussen vraag en aanbod

De grootste opgave ligt echter niet bij de nieuwbouw, maar bij de bestaande woningen. Veel van de vrijkomende woningen sluiten niet aan bij de wensen van woningzoekenden. De meeste woningen die in 2050 in de Achterhoek staan zijn er nu al. Uit het onderzoek blijkt dat niet alle inwonersgroepen in voldoende mate investeren in hun woning, terwijl de woningen wel steeds ouder worden. De onderzoekers geven aan dat investeren noodzakelijk is om geen achterstanden op te lopen in het onderhoud en verbeteren van de bestaande woningen.
Mismatch voor Berkelland
Het rapport geeft voor elke gemeente de potentiele mismatch aan. In Berkelland wijkt het beeld (het sterkst) af van het regionale gemiddelde. De demografische ontwikkeling in Berkelland loopt namelijk voor op die van andere gemeenten en de groei van de woningbehoefte is er beperkt. De gemeente gaat de potentiele mismatch de komende periode nader bestuderen. In een aantal kleine kernen is daar met het proces ‘visie op wonen’ al mee gestart.

Resultaten

De resultaten van het onderzoek staat na de verkiezingen op de agenda van de gemeenteraden. Op basis daarvan worden besluiten genomen over wonen in de komende jaren. Duidelijk is al wel dat de woonvraagstukken een gezamenlijke aanpak behoeven van gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen, maar zeker ook financiers, bouwers en eigenaars-bewoners.
De onderzoekers geven aan dat het belangrijk is om te blijven investeren in leefbaarheid en dat lokaal maatwerk nodig is. Alleen dan kan er voldoende rekening worden gehouden met de verschillen tussen gemeenten en kernen. Ook adviseren de onderzoekers nu al te gaan sparen om tijdig te kunnen investeren in de bestaande woningen en in de sloop van niet meer gewenste woningen.

Rapport