Berkelland Energieneutraal 2030

Berkelland wil in 2030 energieneutraal zijn. Hoe de gemeente dat samen met inwoners wil bereiken staat in het Energie Uitvoeringsprogramma 2019-2022: ‘Alle hens aan dek’. Geïnteresseerd in het Uitvoeringsprogramma? U kunt het opvragen via info@gemeenteberkelland.nl.

Energieneutraal in 2030 wil zeggen dat woningen en bedrijven dan evenveel energie opwekken als ze gebruiken. Een ambitieuze doelstelling die de gemeente niet alleen kan realiseren. Initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners blijven onmisbaar. De gemeente heeft daarbij als belangrijke taak om te informeren en bij te dragen in de noodzaak, kansen en mogelijkheden van de energietransitie.

Wij horen graag uw reactie op het ontwerp van de Regionale Energie Strategie 1.0 voor de Achterhoek

Het ontwerp Regionale Energiestrategie (RES) Achterhoek 1.0 is klaar! De gemeente Berkelland vindt het belangrijk om de mening van inwoners te kennen, voordat de gemeenteraad een besluit neemt over de RES Achterhoek. Alle informatie over de RES Achterhoek is te lezen op www.res-achterhoek.nl, onder het tabblad Res Achterhoek.

Alle Achterhoekse gemeenten leveren een bijdrage aan de RES

Nederland is verdeeld in een aantal energieregio’s. Elke energieregio moet een energiestrategie maken. In die strategie staat hoeveel de regio denkt bij te kunnen dragen aan het nationale klimaatakkoord en hoe dat gerealiseerd zou kunnen worden. Het gaat om opwek van energie met zon en wind op land. In de energieregio Achterhoek werken acht gemeenten, de provincie en het Waterschap samen. In de Achterhoek dragen we samen 1,35 TWh (TeraWattuur) bij aan de landelijke opgave.

In de ontwerp RES 1.0 staat dat de gemeente Berkelland haar bijdrage aan het totaal als volgt wil invullen:

  • de aanleg van maximaal 139 hectare aan zonneparken, waarvan 128 hectare op landbouwgrond
  • zoveel mogelijk zonnepanelen op de (bedrijfs)daken en
  • de opwek van 0,071 TWh energie met windmolens.

Het zoekgebied voor windmolens in Berkelland (en Oost Gelre) is gebied K

In de ontwerp RES 1.0 is bijzondere aandacht besteed aan het selecteren van zoekgebieden voor windturbines. Met als resultaat een overzicht van grotere en kleinere zoekgebieden voor clusters van windturbines. De gemeente Berkelland heeft een voorkeur voor een concentratie van grotere windmolens (clustering) in plaats van een spreiding van kleinere windmolens over het grondgebied. En die concentratie ziet de gemeente het liefst in het grensgebied met een andere gemeente. Het meest voor de hand liggende zoekgebied met de minste impact op inwoners en landschap is het gebied in de zuidhoek van het grondgebied van de gemeente: gebied K. Dit gebied is groot genoeg om onze bijdrage aan windenergie te leveren.

Maar in andere gebieden zijn er wellicht ook mogelijkheden voor windenergie

Misschien heeft u de bijeenkomsten in maart en april over de herijking van het zogenaamde RODE-beleid gevolgd. De gemeenteraad wil meer duidelijkheid over wat er in Berkelland in de toekomst wel of niet mogelijk is met grootschalige energieopwek met windmolens en zonneparken. Uit deze herijking zal moeten blijken of, waar en hoe er ruimte is voor grootschalige opwek van duurzame energie.

Daarom betekent het benoemen van zoekgebied K in de ontwerp RES niet dat er in andere gebieden in Berkelland geen mogelijkheden meer zijn voor grotere windturbines. Dit moet nog verder worden uitgezocht.

Berkelland werkt voorlopig niet mee aan nieuwe initiatieven voor zon en wind

De gemeenteraad heeft besloten om voorlopig niet meer mee te werken aan (nieuwe) initiatieven voor zonneparken en windmolens, ook niet in zoekgebied K. Eerst moet de gemeenteraad een besluit hebben genomen over de herijking van het RODE-beleid.

De RES Achterhoek ligt ter inzage, u kunt tot 9 september 2021 uw reactie geven

Het ontwerp van de Regionale Energiestrategie Achterhoek (RES) 1.0 met daarin de ‘bijdrage’ van de gemeente Berkelland ligt voor iedereen tot 9 september 2021 ter inzage. U kunt de stukken vinden op www.res-achterhoek.nl, onder het tabblad Res Achterhoek. Ook kunt u alle stukken inzien in de Publiekswinkel in Borculo. Alle inwoners van Berkelland kunnen tot 9 september 2021 hierop een reactie geven.

U kunt uw reactie sturen naar gemeente Berkelland, onder vermelding van RES 1.0, Postbus 200, 7270 HA  BORCULO of mailen naar info@gemeenteberkelland.nl eveneens onder vermelding van RES 1.0.

De gemeenteraad neemt in november een besluit over de RES Achterhoek 1.0

De binnengekomen reacties worden meegenomen bij het raadsvoorstel dat het college gaat voorbereiden. De gemeenteraad kan op die manier rekening houden met de binnengekomen reacties voordat er een besluit wordt genomen over de RES Achterhoek 1.0. Ook kan de gemeenteraad de reacties van de Berkellandse inwoners goed gebruiken bij de herijking van het RODE-beleid.

Veelgestelde vragen

Algemeen

De gemeente Berkelland heeft de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat we in 2030 net zoveel duurzame energie zelf opwekken als dat we aan energie verbruiken. Het gaat om de vervanging van 247 miljoen kWh elektriciteit en 54 mln. m3 aardgas die duurzaam opgewekt moet worden in 2030. Het beste is een combinatie van opwek door zon en wind. Want in de nacht leveren zonnepanelen geen energie. En windmolens meestal wel. Daarnaast moet er energie worden opgeslagen voor als het niet waait of de zon niet schijnt.

  • Het belangrijkste is natuurlijk dat we zo min mogelijk energie verbruiken. De energie die we niet nodig hebben, hoeven we immers ook niet op te wekken. Daarom stimuleren we woningeigenaren en ondernemers om energie te besparen. Dat doen we met campagnes, gunstige leningen en subsidies.
  • We willen dat alle daarvoor geschikte daken maximaal gebruikt worden voor het opwekken van zonne-energie.
  • Met daken alleen redden we het niet. Voor de energievraag die overblijft, moet er duurzame (hernieuwbare) energie opgewekt worden. Op dit moment zijn wind en zon daarvoor de belangrijkste bronnen

In 2030 energieneutraal zijn is een ambitie van de gemeenteraad. Als we die niet halen, gebeurt er in principe niets. Maar we hebben ook te maken met landelijke, Europese en mondiale afspraken. Iedereen moet zijn steentje bijdragen aan de energietransitie. Met de RES (Regionale Energie Strategie) wordt landelijk vastgelegd dat deze regio volledig energieneutraal moet zijn in 2050.

Nee, in het RODE-beleid hebben we afgesproken dat we als gemeente niet zelf zonneparken aanleggen en we bouwen ook geen windmolens. Daarvoor zijn we afhankelijk van initiatieven van anderen. Het is de toekomst misschien wel mogelijk dat de gemeente geld investeert in de opwek van energie om ervoor te zorgen dat er meer duurzame energie wordt opgewekt en omdat het meer geld kan opleveren dan geld op de (spaar)bank zetten.

RODE staat voor Ruimtelijke Ordening en Duurzame Energieopwekking. In het RODE-beleid hebben we als gemeente vastgelegd in welke gebieden het beste gezocht kan worden naar plekken voor zonneparken of windmolens. Ook stellen we daarin eisen aan het participatieproces, het meeprofiteren van omwonenden, de landschappelijke inpassing en de verbetering van de biodiversiteit. Het RODE-beleid wordt in 2021 herijkt.

Nee. In het RODE beleid kun je wel de gebieden vinden die kansrijk en minder kansrijk zijn. Op dit moment zijn de plekken die het dichtst bij de elektrische infrastructuur liggen (onder- en tussenstations van Liander) het meest in trek.

Op dit moment niet. Daarom werken we samen met de provincie en de andere Achterhoekse gemeenten aan de zogenaamde Regionale Energiestrategie. Op basis van die strategie wordt bepaald waar het energienet moet worden aangepast.

Het college van burgemeester en wethouders beslist over de zonneparken. Dat is afhankelijk van de grootte, het aantal en de capaciteit. Soms moet de provincie de vergunning verlenen. De gemeente kan over de afhandeling van de vergunningaanvraag afspraken maken met de provincie. Voordat een wind- of zonnepark gerealiseerd kan worden moet er een Omgevingsvergunning aangevraagd en verleend zijn. Het gaat om ‘bouwen’, ‘afwijken van het bestemmingsplan’ en ‘aanleggen’. Afhankelijk van het project kunnen hier ook andere activiteiten onder vallen zoals de aanleg van toegangswegen en het kappen van bomen. En in bepaalde gevallen moet een milieueffectrapportage (m.e.r.) worden gemaakt. Een m.e.r. brengt de milieueffecten van een plan in beeld voordat de gemeente (of de provincie) daar een besluit over neemt. Zo kan de overheid die het besluit neemt de milieueffecten bij haar afwegingen betrekken.

De initiatiefnemer van een zonnepark of windmolen(s). De gemeente sluit daarvoor een planschade-overeenkomst met de initiatiefnemer.

Zon

Ja, de gemeenteraad heeft dat zo besloten. We constateren dat in Berkelland zonneparken nu vooral worden gerealiseerd op landbouwgronden (cultuurgrond). Het is commercieel de snelst haalbare optie in vergelijking met bijvoorbeeld biovergisting of windturbines. Om te stimuleren dat eerder naar andere opties dan zonneparken wordt gekeken, heeft de gemeenteraad een maximum van 140 aantal ha* vastgesteld dat gebruikt kan worden voor zonneparken. Ter referentie: ons totale grondgebied is 26.053 hectare waarvan 17.729 hectare cultuurgrond. *Het gaat om de bruto-oppervlakte op cultuurgrond; dus de zonnepanelen inclusief landschappelijke inpassing e.d.

Met de daken in Berkelland kan nog geen 10% van de gemeentelijke opgave worden ingevuld, dus dit is maar een klein deel van de oplossing. Door de huidige netwerkproblemen van Liander (congestie) is het bovendien financieel en technisch niet mogelijk om alle daken vol met zonnepanelen te leggen.

Er is op dit moment 1 zonnepark aangelegd aan de Brokersweg in Geesteren. In totaal hebben 10 zonneparken een vergunning. Totaal beslaat dat 109,8 ha.

Wind

In principe wel. Het huidige RODE-beleid stelt geen limiet aan de maximaal toegestane hoogte van de windmolens. Maar het RODE-beleid wordt in 2021 herijkt.

Om de bouw van een windmolen rendabel te laten zijn, moet de windmolen een bepaalde opbrengst halen. Verder landinwaarts (zoals in de Achterhoek) moeten windmolens daarom hoger zijn dan op zee. Omdat lagere molens een veel lagere opbrengst hebben en een hogere kostprijs per opgewekte kWh, zijn deze nu niet financierbaar. De trend is dat nieuwe windmolens op land elk jaar circa 10 meter hoger worden.

Ja, hogere molens hebben een hogere opwekcapaciteit.

Dat kan verschillende redenen hebben. Bijvoorbeeld voor onderhoud, om overlast door slagschaduw te minimaliseren of omdat er niet genoeg wind is.

De wieken van windmolens mogen niet over gebouwen van derden draaien. Bij een 3MW turbine gaat het om een cirkel van ongeveer 150 meter waarbinnen geen gebouwen van derden mogen staan. Dit maakt industriegebied (veel) minder geschikt.

Nee, de zee is al volgepland. Er is maar beperkt ruimte beschikbaar door natuurgebieden, vaarroutes, gaswinning, visgebieden etc. We hebben in Nederland ook wind-op-land-projecten nodig. Daarom vraagt de landelijke overheid alle energieregio’s om een bepaald deel van de duurzame energie-opwek te realiseren op het eigen grondgebied.

Ja op dit moment moeten windinitiatieven wachten op een nieuw besluit van de gemeenteraad.

Participatie

In de voorbereidingsfase van het plan moet de initiatiefnemer ervoor zorgen dat omwonenden worden betrokken. De gemeente stelt hoge eisen aan dat participatieproces voordat er een aanvraag voor een vergunning kan worden ingediend. Daarbij gaat het erom dat omwonenden worden geïnformeerd en worden betrokken bij de uitwerking van de plannen. En ook dat zij in de gelegenheid worden gesteld om (financieel) mee te profiteren van het zonnepark of de windmolen. Daarom vragen wij aan iemand die plannen heeft voor een zonnepark of een windmolen om vooraf een participatieplan te maken.

Particulieren

Een duurzaam eigen huis begint bij het goed isoleren en het terugdringen van je energieverbruik. Bijvoorbeeld via het isoleren van de vloer, het dak, de gevel of de ramen. Het zuinig omgaan met energie kan via het gebruik van energiezuinige apparaten en led-lampen. Je kunt ook zelf duurzame energie opwekken, bijvoorbeeld via een zonneboiler, zonnepanelen of warmtepomp. Eind 2021 komt de gemeente met een visie over alternatieven voor aardgasverwarming.

Verenigingen, maatschappelijke organisaties en lokale initiatieven

Buurten, wijken, verenigingen, stichtingen, maatschappelijke instellingen, netwerken en groepen inwoners kunnen subsidie vragen voor concrete plannen die leiden tot 33% energiebesparing en/of duurzame energieopwekking op de projectlocatie. Per initiatief wordt maximaal 50% van de kosten gesubsidieerd tot een maximum van € 10.000. In totaal is er € 60.000 beschikbaar. De initiatiefnemers moeten ook zelf investeren (minimaal 50%).

De Stimuleringslening is bedoeld voor maatschappelijke organisaties die tegen een lage rente geld willen lenen om te investeren in het opwekken van duurzame energie en besparing.

Bedrijven

Veel bedrijven zijn goed op weg op het gebied van besparen en opwekken. De DOE-scans en de actie Zonnige bedrijvendaken hebben al bedrijven gemotiveerd om met energie en duurzaamheid bezig te zijn.

Beleid in Berkelland

De beleidsnotitie ‘Duurzame energie in Berkelland: zichtbaar, merkbaar en onmiskenbaar’ is op 20 februari 2018 door de raad van de gemeente Berkelland vastgesteld. In deze beleidsnotitie staat in welke gebieden, op welke wijze en in welke mate het mogelijk is om duurzame energievormen een plek te geven.

Gemeente als voorbeeld

In onze gemeente gaan we al zoveel mogelijk over op ledverlichting voor de openbare verlichting. Ook liggen en zonnepanelen op de daken van het gemeentehuis, wordt het gemeentehuis verwarmd (en gekoeld) met restwarmte van Friesland Campina en hebben we een aantal elektrische auto’s.

Ook de gemeentelijke organisatie draagt bij aan een energieneutraal Berkelland in 2030. We monitoren onze eigen vorderingen met de CO2-prestatieladder.

Herijking RODE kennisdossier

Voor de herijking van het RODE-beleid zijn op 10 maart, 6 april en 21 april 2021 beeldvormende avonden gehouden met experts, raadsleden, belangengroeperingen en inwoners. De opnames zijn te bekijken via ons YouTube-kanaal. Alle informatie, presentaties van de experts zijn terug te vinden in een kennisdossier.